Samoloty serii X to amerykańskie statki powietrzne budowane jako demonstratory nowych technologii i rozwiązań konstrukcyjnych, często w ramach tajnych projektów o znaczeniu militarnym. Serię zainaugurował X-1, pierwszy samolot, który przekroczył barierę dźwięku w locie poziomym. Wśród kolejnych konstrukcji w serii znajdziemy między innymi pierwszy samolot o zmiennej geometrii skrzydeł (X-5), pionowzlot w konfiguracji tail-sitter (X-13) i hipersoniczny samolot z napędem rakietowym (X-15).
Z kolei budowany dla DARPA (Defense Advanced Research Projects Agency) przez Aurora Flight Sciences X-65 to samolot skonstruowany na potrzeby programu CRANE (Control of Revolutionary Aircraft with Novel Effectors), w celu przebadania w warunkach rzeczywistych charakterystyk pilotażowych systemu AFC (active flow control). To rozwiązanie zakłada zastąpienie ruchomych powierzchni aerodynamicznych, takich jak klapy, lotki czy stery, systemem kierowanych strumieni powietrza, w celu sterowania płatowcem w zakresie przechylenia, pochylenia i odchylenia. Zgodnie z założeniami programu CRANE, system AFC ma zapewnić obniżenie sygnatury radarowej i zwiększanie manewrowości samolotów, a także przyczynić się do zwiększenia swobody projektowej przy konstrukcji płatowca, również w przypadku samolotów budowanych w technologii stealth.
X-65 przechodzi obecnie z stadium projektowego do etapu budowy prototypu. W zakładach Aurora Flight Sciences powstają zespoły skrzydeł, dyfuzor silnika i kadłub, który ma zostać ukończony z początkiem 2026 roku. Na montaż w obrębie płatowca czekają już gotowe elementy układu napędowego i systemu AFC.
Aktualizacja (kwiecień 2026): Kadłub X-65 został dostarczony do głównej siedziby Aurora Flight Sciences w Wirginii, gdzie rozpoczęła się integracja komponentów systemu AFC. W centrum produkcyjnym firmy w Wirginii Zachodniej trwa produkcja skrzydeł i sekcji ogonowej płatowca. Według informacji producenta, X-65 ma być gotowy do oblotu w 2027 roku.
Ukończona maszyna ma mieć skrzydła o rozpiętości 9 m i masę całkowitą 3 t. Na powierzchniach sterujących samolotu umieszczonych będzie czternaście zespołów dysz systemu AFC, z niezależnie kontrolowanymi kanałami dopływu powietrza. Konstrukcja X-65 zakłada możliwość wymiany zewnętrznych segmentów skrzydeł i efektorów systemu AFC, w celu walidacji różnych konfiguracji płatowca, z różnymi zestawami skrzydeł, różniącymi się między innymi kątem natarcia. Doświadczenia zebrane w ramach programu CRANE i podczas testów X-65 w locie mają zostać wykorzystane w budowie nowego pokolenia samolotów i bezzałogowych statków powietrznych.
aurora.aero
