W celu uzyskania dobrej jakości wyprasek należy zapewnić niezakłócone wypełnienie gniazd formy wtryskowej, co bywa utrudnione ze względu wypełniające gniazda powietrze i ewentualnie gazy lotne wydzielane w trakcie wtrysku tworzywa, wymagające całkowitego usunięcia. Do realizacji tego zadania niezbędne jest dobre odpowietrzenie formy wtryskowej. Konstrukcja skutecznego odpowietrzenia powinna powstawać już podczas projektowaniu formy wtryskowej. Niejednokrotnie stanowi to spore wyzwanie dla konstruktorów, nawet w przypadku wydawałoby się stosunkowo prostych wyprasek.
Rodzaje odpowietrzeń
Ze względu na usytuowanie odpowietrzeń w formie można je podzielić na:
- zlokalizowane w płaszczyźnie podziału formy;
- zlokalizowane wewnątrz gniazda formy.
Odpowietrzenia w płaszczyźnie podziału formy
Stosowane dość powszechnie; mogą służyć do odpowietrzania gniazd oraz układu wlewowego (wymagane w takich zastosowaniach jak wtryskiwanie elementów optycznych). Poprawnie wykonane odpowietrzenie w płaszczyźnie podziału
formy to krótka szczelina odpowietrzająca wraz z kanałem odprowadzającym (lub zbiorczym) o znacznie większym przekroju, aby możliwa była szybka ewakuacja powietrza usuwanego z gniazda. Przykład takiego rozwiązania został przedstawiony na rysunku 4.
Pomimo tego, że konstrukcja odpowietrzeń w płaszczyźnie podziału jest stosunkowo prosta, bardzo często zdarzają się błędy. Najczęściej są to za długie szczeliny albo za wąskie, a także wyprowadzane bezpośrednio na zewnątrz formy, bez kanałow odprowadzających. O szerokim zastosowaniu odpowietrzeń w płaszczyźnie podziału decyduje duża liczba wyprasek o kształtach preferujących taki sposób odpowietrzania oraz liczne zalety jak:
- prosta konstrukcja,
- łatwe wykonanie,
- wygodna obsługa (dostęp, czyszczenie, możliwość przeprowadzenia korekty),
- praktycznie brak ingerencji w gniazdo formy,
- rzadko występujące kolizje z innymi elementami formy.
W przypadku wystąpienia trudności z ustaleniem położenia odpowietrzeń, wykonywane są one dopiero po przeprowadzeniu próbnych wtrysków. O ile powyższe działania można zalecać, to nic nie tłumaczy wykonywania pseudo-odpowietrzeń podczas prób za pomocą narzędzi ręcznych, od gniazda bezpośrednio do krawędzi płyty, które nie podlegają żadnym kryteriom oceny
i nie spełniają jakichkolwiek wymagań stawianych odpowietrzeniom form. Szczególną uwagę na odpowietrzenia form należy
zwracać przy wtryskiwaniu z dużymi prędkościami (zwłaszcza wyprasek cienkościennych), ponieważ w takich przypadkach szybkość ewakuacji powietrza decyduje w dużej mierze o wydajności produkcji. W przypadku takich wyprasek może zachodzić konieczność wykonania szczelin odpowietrzających na całym obwodzie wypraski (zwykle 30 ÷ 100%).
Odpowietrzenia w gniazdach form
W odróżnieniu od odpowietrzeń w płaszczyźnie podziału charakteryzuje je większa różnorodność konstrukcji. Zasadniczo odpowietrzenia wykonywane w gniazdach możemy podzielić na kilka typów: odpowietrzenia wykonywane na elementach ruchomych (wypychacze, rdzenie), na powierzchniach podziału wstawek, na dodatkowych wstawkach (kołki, pakiety płytek), z wykorzystaniem akumulacji ewakuowanego powietrza, przez dodatkowe nadlewy lub też przez stale porowate oraz metodą próżniową.
cały artykuł jest dostępny w wydaniu płatnym 5/6 (224/225) maj/czerwiec 2026
