Skunk Works, ośrodek badawczo-rozwojowy należący do koncernu lotniczego Lockheed Martin, we współpracy z NASA przeprowadził próby w locie X-59 – eksperymentalnego samolotu, będącego demonstratorem technologii redukcji zjawiska tzw. gromu dźwiękowego (ang. sonic boom), towarzyszącego lotom z prędkością naddźwiękową.
O perspektywach związanych z powrotem do idei naddźwiękowych lotów, realizowanych przez samoloty cywilne, pisaliśmy w artykule:
Przeloty naddźwiękowe ponad lądem długo pozostawały zabronione przez ustawy o ruchu lotniczym, właśnie ze względu na problemu związane z hałasem. W związku z tym rozwój nowej generacji cywilnych statków powietrznych, zdolnych do przekraczania bariery dźwięku, stanowi wyzwanie dla konstruktorów, nie tylko ze względu na osiągi i wytrzymałość strukturalną, lecz także z uwagi na złożoną problematykę aerodynamiki. Aerodynamiczna sylwetka maszyn tego typu musi zapewnić zarówno stabilność i manewrowość podczas startu i lądowania, jak i efektywność przy prędkościach naddźwiękowych oraz tłumienie gromu dźwiękowego.
X-59 to samolot opracowany z myślą o demonstracji potencjału cichych lotów naddźwiękowych, a zarazem weryfikacji rozwiązań konstrukcyjnych, służących realizacji tego celu. W celu zapewnienia pilotowi optymalnej responsywności systemów pokładowych, samolot wyposażono w sterowanie cyfrowe fly-by-wire. Do monitorowania zachowania płatowca i pracy jego podzespołów, X-59 wyposażono w system FTIS (flight test instrumentation system). Jak wyjaśnia Shedrick Bessent z NASA, za pomocą FTIS rejestrowane jest sześćdziesiąt strumieni danych i dwadzieścia tysięcy parametrów, opisujących pracę systemów pokładowych. Kalibracja systemu FTIS zajęła ponad dwieście dni, jeszcze zanim X-59 wzniósł się w powietrze, a program lotów testowych latami ulegał opóźnieniu.
Wreszcie, 28 października 2025 roku X-59 wystartował z USAF Plant 42 w Palmdale w Kalifornii do swojego pierwszego lotu, by po godzinie spędzonej w powietrzu, bezpiecznie wylądować w bazie lotniczej Edwards, gdzie znajduje się należące do NASA Armstrong Flight Research Center. Od tamtego czas samolot wykonał kilkanaście lotów testowych, by w końcu 5 czerwca 2026 roku po raz pierwszy przekroczyć barierę dźwięku, osiągając prędkość 1,1 Mach, czyli 1147 km/h. W najbliższych dniach planowane jest rozwinięcie jeszcze wyższej prędkości – Mach 1,4 (1488 km/h).
Dane pomiarowe, zgromadzone podczas testów samolotu, mają posłużyć do opracowania optymalnych parametrów lotu naddźwiękowego dla perspektywicznych samolotów cywilnych, które będą mogły poruszać się z dwukrotnie wyższą prędkością niż obecnie.
news.lockheedmartin.com
nasa.gov
