W świetle ogromnych i szybkich zmian zachodzących w otoczeniu przedsiębiorstw, a wywołanych przez narzędzia teleinformatyczne, zmienne preferencje konsumentów i politykę, przetrwanie przedsiębiorstw zależy od umiejętności szybkiego reagowania. Pierwszym krokiem dostosowawczym musi być nowe spojrzenie na zmiany i nierzadko rezygnacja z dalszego postępowania według dotychczasowej praktyki. Pozycja konkurencyjna przedsiębiorstwa w coraz większym stopniu zależy od zdolności wprowadzania ciągłych zmian, czyli innowacji na poziomie strategicznym. Innowacje to nie tylko nowe produkty czy procesy wytwórcze, ale też nowości w sferze społecznej przedsiębiorstwa, w relacjach z innymi uczestnikami rynku.
Jednym z ważniejszych elementów organizacji i zarządzania produkcją jest przyjęty lub planowany do zaadoptowania w przedsiębiorstwie system zarządzania jakością, który składa się z zasad, procedur, metod, narzędzi i opisów stanowisk pracy. Jest wiele definicji tych systemów zarządzania i wiele szkół oraz opracowań naukowych dotyczących tego zagadnienia. Jednak niezależnie od przyjętego systemu, wprowadzone procedury, tworzona dokumentacja bieżąca i archiwalna oraz odpowiedzialność osobowa za prawidłowe działanie tego systemu mają znaczący wpływ na organizację całego przedsiębiorstwa. Poniżej w uproszczeniu przedstawiono różne stosowane systemy zarządzania jakością, zarówno bardziej tradycyjne, jak i nowoczesne, które
stosowane są w przedsiębiorstwach zarządzanych w sposób proinnowacyjny:
- Normy ISO 9000 i dalsze. Początek tworzenia się tego sytemu tkwi w tayloryzmie – stosunkowo wczesnej koncepcji standaryzacji jakości w amerykańskim przemyśle zbrojeniowym, a także w koncepcji Zero Defektów P. Crosby’ego. Stworzono ten system w czasie II wojny światowej dla amerykańskiego przemysłu zbrojeniowego pod nazwą AS9000. Opracowano standardy, procedury, specyfikacje i ich drobiazgowe realizacje, opisane w normach ISO 9001 i kilku dalszych, na podstawie których tworzy się całe systemy zarządzania jakością zgodne z tymi normami.
- Six Sigma – system zarządzania jakością stworzony w połowie lat 80-tych ubiegłego wieku przez Billa Smitha, w firmie Motorola, dla zredukowania liczby defektów w procesach produkcyjnych. Celem biznesowym tego systemu, opartego na statystyce, jest zmniejszenie prawdopodobieństwa wystąpienia defektów do 3,4 (trzech i czterech dziesiątych) defektu na milion okazji. Więcej na temat metody Six Sigma pisaliśmy w artykule:
- Demerit (w języku angielskim: przewinienie wada, słaba strona). System ten polega na losowym wybieraniu pojedynczego egzemplarza produktu (np. maszyna, samochód) na końcu linii produkcyjnej i rozmontowaniu go do ostatniej, najmniejszej
części. Wszystkie elementy poddawane są drobiazgowej kontroli, a każda stwierdzona usterka skutkuje przyznaniem punktów karnych, według taryfikatora punktacji błędów. Gdy suma punktów ujemnych przekroczy dozwolony ustalony limit, wprowadza się kary, np. od zmniejszenia premii, do zwolnienia obsady linii w skrajnym przypadku. - DO-RO, Dobra Robota. To system zarządzania jakością, mający za zadanie poprawę jakości wyrobów oraz wyników ekonomicznych w przedsiębiorstwie w oparciu o stopniowe zmniejszanie wewnętrznej kontroli jakości i wprowadzaniu w to miejsce samokontroli pracowników. Jest to polska odmiana systemu stworzonego w USA kilkadziesiąt lat temu, który opierał się na wynagradzaniu pracowników. System wprowadza pozytywne motywatory zamiast sankcji, w tym różne formy doskonalenia zawodowego pracowników, jako podstawowego czynnika udoskonalania pracy, a także poprawę warunków organizacyjno-technicznych stanowisk pracy, co także powinno wpływać na motywacje pracowników do podnoszenia jakości pracy.
cały artykuł jest dostępny w wydaniu 3/4 (222/223) marzec/kwiecień 2026
