Przedmiotowe uchwyty modułowe (składane), oprócz uchwytów uniwersalnych i specjalnych, należą do podstawowego wyposażenia technologicznego w wielu technikach wytwarzania części maszyn i narzędzi, a także podczas montażu zespołów czy też w operacjach kontroli. Jednym z istotniejszych czynników przy wyborze tego typu pomocy warsztatowych jest wielkość produkcji (liczność określonej partii) obrabianych elementów. Uchwyty modułowe znajdują w tym aspekcie szerokie zastosowanie, pomimo stosunkowo wysokiej ceny, głównie na obrabiarkach CNC.
W elastycznych systemach produkcyjnych (ESP) jednym z podstawowych elementów każdego systemu są uchwyty przedmiotowe, które umożliwiają powiązanie zautomatyzowanych obrabiarek oraz układów automatycznego transportu i wymiany przedmiotów obrabianych w jedną funkcjonalną całość. Uchwyty przedmiotowe wpływają w dużym stopniu na wydajność obróbki w ESP i liczebność personelu obsługi (przezbrajanie obrabiarki, możliwość mocowania przedmiotów w uchwytach na wydzielonych stanowiskach). W technikach wytwarzania największą elastyczność oprzyrządowania uzyskuje się stosując uchwyty modułowe (składane) w obróbce części typu korpus i dźwignia. Elastyczne linie produkcyjne są zwykle stosowane do obróbki od dwóch do dziesięciu różnych przedmiotów, wytwarzanych w liczbie od kilku do kilkudziesięciu tysięcy sztuk w ciągu roku. Modułowe uchwyty składane przeznaczone są do wykorzystania nie tylko w ESP i elastycznych obrabiarkach zespołowych, ale też w pojedynczych centrach obróbkowych. Szczególnie wysokie wymagania stawia się uchwytom przeznaczonym dla centrów obróbkowych. Są to między innymi: duża dokładność ustawienia półfabrykatu (wykluczająca przesuniecie wzdłuż osi lub obrót wokół osi pod działaniem sił i momentów skrawania), duża powtarzalność położenia półfabrykatu i odporność poszczególnych elementów uchwytu na zużycie ścierne.
Współcześnie wyspecjalizowani producenci oprzyrządowania modułowego (między innymi do zastosowań obróbkowych, spawalniczych, montażowych i kontrolnych) dysponują bogatą ofertą elementów składanych. Są to głównie:
- elementy bazowe: płyty i wieże z siatką otworów lub rowków teowych, wsporniki z siatką otworów lub bez, kątowniki, podpory dystansowe, bloki montażowe;
- elementy ustalające: kołki pełne i ścięte, kołki rozprężne i stałe (w tolerancji h6), śruby pasowane, tuleje, dźwignie pozycjonujące, pryzmy (ustawione pionowo lub poziomo), wpusty ustalające;
- elementy podporowe i separujące: elementy okrągłe, bloki, podpory nastawne i samonastawne, listwy, nakładki, podpory śrubowe i wahliwe,
- elementy z powierzchniami pochylonymi;
- elementy mocujące: łapy (obrotowe, śrubowe, odsadzone, widlaste, schodkowe, dźwigniowe, nasuwane i hakowe), podpory dystansowe, sprężyny do łap, sworznie, zaciski wahliwe i mimośrodowe, dociski boczne, trzpienie rozprężne, tuleje, zespoły mocujące;
- elementy złączne: nakrętki, śruby, podkładki do łap i śrub, śruby do rowków teowych i inne elementy (między innymi zaślepki aluminiowe do osłonięcia otworów przed produktami skrawania, śruby z uchem do transportu uchwytu).
Poszczególne elementy i zespoły, niezależnie czy są to systemy typu otworowego czy rowkowego, mogą być łączone ze sobą za pośrednictwem elementów adaptacyjnych. Ponieważ ustalenie i zamocowanie przedmiotu przed obróbką, a następnie odmocowanie po obróbce, odbywa się poza obrabiarkami (na wydzielonych stanowiskach przezbrajania), czas tych czynności nie wpływa na wydajność systemu obróbkowego.
cały artykuł jest dostępny w wydaniu 1/2 (220/221) styczeń/luty 2026
