Eksploatacja Ajaxów, będących na wyposażeniu brytyjskich sił zbrojnych, została zawieszona po tym, jak z powodu intensywnych wibracji jego załogi doświadczyły niepokojących symptomów, które obejmowały nudności, dzwonienie w uszach, wymioty, drgawki i niedowład kończyn.
Według informacji, do których dotarli reporterzy The Times, około dziesięciu żołnierzy, biorących udział w testach pojazdów tego lata, wymagało hospitalizacji po spędzeniu dziesięciu-piętnastu godzin w pojeździe. Wcześniej nawet trzystu żołnierzy przeszło badania laryngologiczne, po tym jak skarżyli się na problemy ze słuchem na skutek panującego w pojazdach hałasu. Jak to jednak bywa, sprawa pierwotnie została wyciszona, a pojazdy weszły na wyposażenie wojska.
Teraz, gdy na jaw wychodzą kolejne fakty, program Ajax, który pochłonął już ponad 6 mld funtów z brytyjskiego budżetu, może zostać wstrzymany po wyprodukowaniu blisko 160 z planowanych 589 pojazdów, kosztujących 10 mln funtów każdy. Problemy z wibracjami nie biorą się bowiem znikąd, lecz mogą być objawem poważnych wad konstrukcyjnych. W przypadku Ajaxa problemy techniczne częściowo wynikają stąd, że jego konstrukcja opiera się w dużej mierze na platformie ASCOD 2, która z kolei jest rozwinięciem platformy ASCOD, projektowanej pod kątem masy pojazdu w zakresie od 20 do 30 ton. Ajaxy zaś ważą blisko 40 ton. Pierwotna konfiguracja zawieszenia z układem drążków skrętnych, najwyraźniej okazuje się niewystarczająca dla prawie dwukrotnie większej masy pojazdu.
Co więcej, pierwsze sto wyprodukowanych w Hiszpanii kadłubów dla Ajaxów, wykazywało duże odchyłki od zamierzonych wymiarów sekcji, do tego stopnia, że boki kadłubów nie były równoległe. W spoinach zdiagnozowano wady spawalnicze. Otwory wykonywane pod montaż osprzętu były wiercone bez użycia przyrządów wiertarskich, co skutkowało nierównym rozstawem otworów. Nie wiadomo na ile sytuacja się poprawiła, ale w internecie można znaleźć świadectwa pracowników zatrudnionych przy produkcji Ajaxów, którzy sygnalizują systematyczne problemy z zachowaniem nawet wewnętrznych standardów. Nie jest lepiej po stronie armii. Podpułkownik Rob Page, który kierował programem testów Ajaxów w latach 2019-2021 i sam został zdiagnozowany z 20% utratą słuchu, porównał zarządzenie programem Ajax przez czynniki decyzyjne do zgubnych reakcji kierownictwa elektrowni w Czarnobylu na pierwsze symptomy awarii. Jego pierwotna sugestia, by pojazdy wyposażyć w gumowane gąsienice, powraca po latach, choć wówczas została odrzucona ze względu na zbyt wysoki koszt (sic!).
Trudności eksploatacyjne były na tyle istotne, że żołnierzom przykazano, by nie rozpędzali się w Ajaxach powyżej 32 km/h. Załogi miały także nie przebywać w pojazdach dłużej niż 105 minut. Problematyczne okazało się nawet pokonywanie przeszkód o wysokości 20 cm podczas jazdy do tyłu. Mechanizm stabilizacji ognia działka nie radził sobie z poziomem drgań, w związku z tym zrezygnowano ze strzelania w ruchu, co nie przeszkadzało czynnikom oficjalnym reklamować pojazdu jako najbardziej zaawansowanego wozu bojowego na świecie.
Na marginesie warto zauważyć, że pojazd zawdzięcza swą nazwę występującemu na kartach Iliady bohaterowi wojny trojańskiej – Ajasowi. Choć Ajas walecznością ustępował jedynie Achillesowi, ostatecznie okazał się postacią tragiczną. Według Owidiusza popełnia on bowiem samobójstwo. W szerszym kontekście pasmo problemów programu Ajax jest przejawem tragicznej kondycji brytyjskiej obronności. Jak twierdzą w swoich zeznaniach przed komisja obrony Izby Gmin dr Simon Anglim, gen. Lord Houghton i prof. Malcolm Chambers, w obecnej sytuacji jest wątpliwe, czy Wielka Brytania byłaby w stanie wystawić choćby jedną ciężką dywizję w ramach sił NATO1.
Nie zważając na prawdopodobne fiasko własnego programu zastąpienia rodziny pojazdów CVR(T) wozami na platformie Ajax, Brytyjczycy próbują obecnie pozbyć się części problemu, sprzedając pozostałe pojazdy z serii produkcyjnej Polsce. Fakt, że taka opcja jest brana pod uwagę po ujawnieniu wspomnianych problemów technicznych, świadczy o tym, że w naszym kraju sytuacja nie wygląda wiele lepiej, przynajmniej na poziomie czynników decyzyjnych.
bbc.com
nationalsecurityjournal.org
thetimes.com
ukdefencejournal.org.uk
- https://publications.parliament.uk/pa/cm5804/cmselect/cmdfence/26/report.html#footnote-211-backlink ↩︎
