Proces obróbki przy wykorzystaniu mobilnych maszyn skrawających jest identyczny jak w przypadku maszyn stacjonarnych (tak samo polega na precyzyjnym usuwaniu naddatków materiału, przy zachowaniu reżimu tolerancji wykonawczej), z kilkoma jednak podstawowymi różnicami. To przenośne maszyny „docierają” do miejsca, w którym muszą być użyte i są montowane na elemencie, który wymaga obróbki, a nie odwrotnie! Celem jest uzyskanie alternatywy do maszyn stacjonarnych z wyeliminowaniem konieczności demontażu i transportu obrabianego elementu.
Oferowane przez firmy, zajmujące się mobilną obróbką skrawaniem, rozwiązania techniczne oraz technologiczne znajdują swoje zastosowanie w tych gałęziach przemysłu, gdzie gabaryty elementów konstrukcyjnych oraz ich dostępność stanowią problem w odniesieniu zarówno do działalności produkcyjnej, jak i remontowej. Alternatywa w postaci mobilnej obróbki daje relatywne korzyści, pozwala zaoszczędzić czas i pieniądze.
Przy realizacji prac z zakresu mobilnej obróbki skrawaniem wykorzystuje się specjalistyczne, przenośne maszyny, zaprojektowane z myślą o ograniczonych przestrzeniach i miejscach, w których maszyny CNC z przyczyn oczywistych nie mogłyby być stosowane. Mobilne wytaczarki, frezarki i tokarki, przystosowane do pracy w ciężkich warunkach, cechuje kompaktowa oraz modułowa konstrukcja. Większość z maszyn ma możliwość zastosowania różnych typów zasilania – pneumatycznego, elektrycznego czy też hydraulicznego. W zależności od potrzeb maszyny te mogą być odpowiednio modyfikowane oraz rozbudowywane.
Roztoczenie otworu o średnicy do 1070 mm na szczycie kilkudziesięciometrowej konstrukcji lub w podziemiach kopalni, albo też obróbka kołnierza o średnicy do 6000 mm, pod wieniec obrotu dźwigu, pracującego na szczycie platformy wiertniczej, to przykładowe tylko – choć z pewnością spektakularne – zadania, w których mobilna obróbka skrawaniem znajduje zastosowanie.
Montaż pędników azymutalnych na nowo budowanych w stoczniach okrętowych jednostkach to usługa, która nierozłącznie łączy się z procesem obróbkowym, polegającym na legalizacji (w tolerancji nawet do 0,1 mm) fundamentów nośnych pod montowane pędniki. Obróbka wykonywana jest przy wykorzystaniu mobilnych obrabiarek do kołnierzy, pozwalających jeszcze do niedawna, na obróbkę tylko średnic do 3500 mm, a obecnie nawet do 14 metrów. Mobilne tokarki są zazwyczaj montowane za pośrednictwem „łap” rozpierających we wnętrzu kołnierza lub na jego zewnętrznym obwodzie (w tym przypadku wymagane jest przygotowanie specjalnej konstrukcji pod maszynę, z czym wiążą się dodatkowe koszty oraz pracochłonność). Maszyny mogą być montowane również w pozycji pionowej. Głowica z uchwytem narzędziowym jest całkowicie przestawna o 360°, posuw ma szeroką regulację i jest zasilany pneumatycznie, dzięki czemu zarówno promieniowy jak i osiowy posuw może być szybko i sprawnie regulowany. W całym procesie obróbkowym największą trudnością jest odpowiednie ustawienie maszyn, z czym wiążą się problemy logistyczne (maszyna z agregatem waży ponad 3 t) oraz pracochłonność i dokładność pomiarowa. Sama obróbka już nie jest procesem problematycznym. Rozpoczęty proces skrawania jest kontynuowany do momentu uzyskania oczekiwanego wymiaru, zebrania kalkulowanego naddatku. Zakres prac obróbkowych przy przygotowaniu fundamentów pod pędniki obejmuje również wykonanie otworów montażowych. W zależności od typu montowanego pędnika, jest to od kilkudziesięciu do nawet kilkuset otworów. W większości przypadków nawiercanie otworów jest poprzedzone trasowaniem średnicy podziałowej, na której zostają zaznaczone (natrasowane) miejsca wykonania otworów. Otwory wykonywane są maszynowo przy wykorzystaniu specjalistycznych wiertnic magnetycznych lub bezpośrednio z maszyny.
Zadania związane z obróbką fundamentów są zadaniami, które możemy w jakimś stopniu określić, jako powtarzalne. Produkcje jednostek także często są seryjne, stąd i tu powtarzalność niektórych prac. W przypadku usług mobilnej obróbki nigdy jednak nie możemy mówić o dwóch dokładnie takich samych zleceniach. Każde z nich, nawet jeżeli oparte jest na tej samej dokumentacji technicznej, jest zawsze inne. Różnice wynikają nie tylko ze sposobu przygotowania fundamentu do obróbki, ale również z czynników środowiskowych. Obróbka prowadzona jest zawsze w innych warunkach wykonawczych, co wymaga od zespołu obróbkowego dużej elastyczności i umiejętności dostosowania prowadzonych prac do panujących warunków. Szczególnie ważną jest tu logistyka, udźwigowienie pozwalające na swobodne transportowanie i przestawianie maszyny obróbkowej.
Zadania, jakie stawia przed nami przemysł są coraz bardziej nietypowe i skomplikowane. Jeszcze do niedawna część z nich albo nie była możliwa do wykonania, albo stanowiła nie lada wyzwanie logistyczne i ekonomiczne. Dziś nawet najbardziej restrykcyjne parametry wykonawcze przestały być ograniczeniem dla możliwości wykonawczych.
Rafał Bogusz
NGLMachining
artykuł pochodzi z wydania 5 (80) maj 2014
